
Astro-Entomoloji Takımı
Takım Kodu: ASTRO-ENTO
Dr.Doğan Erhan Ersoy
Gazi Üniversitesi - Öğretim Görevlisi
Hakkında
Analog Araştırma İstasyonu ile doğrudan ilişkilendirilmiş şekilde faaliyet gösterecek takım; uzun süreli gezegen yüzeyi görevlerinde (Kapalı Ekolojik Yaşam Destek Sistemleri-CELSS) model omurgasız türlerin biyolojik geri kazanım (waste bioconversion), alternatif besin üretimi ve tarımsal substrat (regolit/kompost) iyileştirme süreçlerindeki rolünü araştıran bilimsel çalışma grubudur.
Takım; 5977 sayılı Biyogüvenlik Kanunu kapsamında genetik modifikasyon (GMO) içermeyen ve Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik gereği HADYEK (Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu) onayından muaf olan omurgasız model organizmalarla çalışmaya odaklanmıştır.
İzole büyüme kabinlerinde tutulan bu organizmalar, temel fiziksel muhafaza ve patojen riski taşımayan standartlara uyumlu olup, istasyon içi sensör/görüntü telemetrisi ve hibrit çalışma mimarisi aracılığıyla hem istasyon mürettebatı hem de uzaktan (remote scientist) çalışan araştırmacılar tarafından eşzamanlı olarak gözlemlenecektir.
Görev ve Hedefler
1. Kapalı Kültür Koloni Yönetimi
Tenebrio molitor ve Acheta domesticus gibi model türlerin kontrollü sıcaklık, bağıl nem ve fotoperiyot parametreleri altında yaşam döngülerini, metamorfoz evrelerini ve koloni sürdürülebilirliğini izlemek.
2. Organik Atık Biyodönüşüm Analizi
İstasyon mürettebatının bitkisel ve selülozik gıda artıklarının makro-omurgasız larvaları tarafından biyolojik tüketim hızını, kuru madde kütle azaltım oranlarını ve sistemik atık döngüsünü ölçmek.
3. Yem Dönüşüm Oranı (FCR) ve Biyokütle Verimliliği
Birim organik girdi karşılığında üretilen net entomolojik biyokütleyi (ham protein ve lipit verimi) hesaplayarak kapalı ekolojik yaşam destek sistemleri (CELSS) standartlarında verimlilik analizleri gerçekleştirmek.
4. Regolit Islahı ve Biyokimyasal Zenginleştirme
Sindirim yan ürünlerinin (frass) ve Scarabaeidae ailesinin bioturbasyon (toprak havalandırma) dinamiklerinin Mars regolit simülatörlerine entegrasyonu ile substratın organik karbon, biyoyararlanılabilir azot ve fosfor düzeylerini belirlemek.
5. Uzaktan Biyo-Telemetri ve Sayısal Görüntüleme
İzole kabinlere entegre mikro kameralar ve çevresel telemetri sensörleri aracılığıyla larval gelişim evrelerini, popülasyon yoğunluğunu ve davranışsal dinamikleri uzaktaki araştırmacılara kesintisiz veri akışıyla sunmak.
Araştırma Alanları
1. Biyolojik Atık Parçalama ve Geri Kazanım
Bitkisel hasat artıkları, kepek ve selülozik atıkların Tenebrio molitor larvaları kullanılarak biyolojik olarak bertaraf edilmesi, kuru madde kaybının belirlenmesi ve kontrollü biyokütleye dönüştürülmesi.
2. Uzay Tarımı İçin Biyo-Gübre (Frass) Üretimi
Makro-omurgasız dışkılarının (frass) organik gübre ve mikrobiyal aktivatör olarak Mars/Ay regolit simülatörlerine entegrasyonu; substratın iyon dengesi ile bitki çimlenme ve köklenme dinamiklerine etkisinin incelenmesi.
3. Alternatif Besin ve Biyomalzeme Potansiyeli
Yüksek protein, esansiyel amino asit ve mikro besin elementi içeren türlerin besin profillerinin analizi; metamorfoz sonrası dış iskeletlerden elde edilen kitin/kitosan polimerlerinin kapalı habitatlarda malzeme bilimi ve membran filtreleme açısından değerlendirilmesi.
4. Çevresel Stres Faktörleri ve Davranışsal Fenotipleme
Dinamik sıcaklık, fotoperiyot ve ortam karbondioksit (CO2) dalgalanmalarının model organizmaların metabolik hızına, morfolojisine ve hareketlilik profillerine etkilerinin kabin içi görüntü işleme algoritmaları ile izlenmesi.
Neden Önemli?
1. Kaynak Verimliliği ve Lojistik Optimizasyon
Derin uzay ve gezegen yüzeyi yerleşimlerinde hacim, su ve enerji en kritik kısıt parametreleridir. Geleneksel hayvansal protein kaynaklarına kıyasla makro-omurgasızlar; minimal su tüketimi, dikey katmanlı alan optimizasyonu ve yüksek Yem Dönüşüm Oranı (FCR) ile birim organik atıktan en yüksek oranda biyoyararlanılabilir protein, lipid ve kitin üreten kapalı döngü biyolojik sistemlerdir.
2. Uluslararası Uzay Ajansı Çalışmalarıyla Doğrudan Uyum
a. NASA (Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi)
Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) bünyesinde Drosophila melanogaster ve çeşitli sosyal böcek kolonileri üzerinde mikroyerçekimi adaptasyonu, radyasyon yanıtı, immünoloji ve kolektif davranış profilleri deneyleri yürütmektedir.
b. ESA (Avrupa Uzay Ajansı)
Kapalı döngü yaşam destek sistemi olan MELiSSA (Micro-Ecological Life Support System Alternative) programı kapsamında organik atıkların biyo-dönüşümü ve uzun süreli insanlı görevlerde mürettebat menülerine entomolojik proteinlerin entegrasyonu üzerine araştırmalar gerçekleştirmektedir.
c. CNSA (Çin Ulusal Uzay İdaresi)
Ay Sarayı-1 (Yuegong-1) kapalı ekolojik analog habitatında, mürettebatın birincil hayvansal protein gereksinimini karşılamak ve yenilemeyen bitkisel biyokütleyi dönüştürmek amacıyla Tenebrio molitor kültürlerini 370 günlük kesintisiz biyorejeneratif döngüye başarıyla entegre etmiştir.
MoEP Koordinasyon ve Katılım
